सध्या ऑन लाईन पद्धतीने लोकांची फसवणूक केली जात आहे. फसवणुकीचा नवीन प्रकार “डिझिटल अटक” चे (Digital Arrest) प्रकरण सध्या वाढत आहे. भोळे भाबडे नागरिक याला बळी पडत आहे.
ही एक नवीन स्कॅमिंग पद्धत उदयास आली आहे, ज्यामध्ये सायबर गुन्हेगार कायद्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची तोतयागिरी करतात आणि फसवणूक करण्यासाठी धमक्या आणि इतर विविध जबरदस्ती तंत्र वापरतात.
सायबर गुन्हेगारांच्या धमक्या आजच्या इतक्या उच्च आणि अत्याधुनिक कधीच नव्हत्या. हे गुन्हेगार कोणत्याही सबबी वापरतात आणि त्यांच्या संशयास्पद बळींना फसवण्यासाठी अकल्पनीय लांबीपर्यंत जातात. उदाहरणार्थ, ते कंपनीचे प्रतिनिधी किंवा बँक अधिकारी म्हणून उभे राहू शकतात आणि पैसे चोरण्यासाठी तुमची संवेदनशील वैयक्तिक माहिती, जसे की बँकिंग तपशील शेअर करण्यासाठी तुम्हाला पटवून देण्याचा प्रयत्न करू शकतात. लोकांची ओळख चोरण्यासाठी आणि त्यांच्या पीडितांना फसवण्यासाठी ते सोशल इंजिनीअरिंग तंत्र देखील वापरतात.
डिजिटल अटक म्हणजे काय ?
सध्या सायबरच्या माध्यमातून ऑन लाईन पद्धतीने लोकांची फसवणूक केली जात आहे. फसवणुकीचा नवीन प्रकार “डिझिटल अटक” चे प्रकरण सध्या वाढत आहे. भोळे भाबडे नागरिक याला बळी पडत आहे.
डिजिटल अटक ही सायबर फसवणुकीची एक नवीन पद्धत आहे. अशा प्रकरणांमध्ये, फसवणूक करणारे कायद्याची अंमलबजावणी करणारे अधिकारी असल्याची बतावणी करतात आणि ऑडिओ किंवा व्हिडिओ कॉल करून लोकांना घाबरवतात आणि अटकेच्या बहाण्याने त्यांना त्यांच्याच घरात डिजिटल ओलिस ठेवतात.
लखनौच्या एका डॉक्टरने अलीकडेच पोलिसांकडे फसवणुकीची तक्रार केल्यावर हे उघड झाले. संजय गांधी पोस्ट ग्रॅज्युएट इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेसमधील न्यूरोलॉजिस्ट असलेल्या पीडितेने 2.8 कोटी रुपये गमावले जेव्हा फसवणूक करणाऱ्यांनी केंद्रीय अन्वेषण ब्यूरो ऑफ इन्व्हेस्टिगेशन (सीबीआय) चे अधिकारी म्हणून डॉक्टरांवर गंभीर गुन्हे केल्याचा आरोप केला आणि जर तिने रक्कम दिली तरच तिला सोडले जाईल असे सांगितले. . ही धमकी इतकी गंभीर होती की पीडितेला नजरकैदेप्रमाणे घर सोडता आले नाही.
लोकांना म्हटले जाते की त्यांच्या नावाचे पार्सल सापडले असून त्यात अमली पदार्थसह आधारकार्ड आणि काही बँकांचे अकाउंट नम्बर आढळले आहे आणि तुमचा मोबाईल नंबर या अकाउंट्सशी संलग्न असून तुम्हाला गैरव्यवहाराची अटक केले जात आहे. किंवा तुम्ही मनी लॉन्डरिंगच्या प्रकरणात अडकला आहेत असे सांगून पैसे काढले जाते.
दक्षिण मुंबईतील ७७ वर्षीय महिलेला डिजिटल अटकेत ठेवल्याचे भासवून जवळ जवळ ३.५ कोटी तिच्या खात्यातून उकळले. पवईतील एका तरुणीचे ७ लाख तर सांताक्रूझ मधील एका वृद्धेचे ३ लाख लुबाडले आहेत.
तैवानला पाठवलेल्या पार्सलमध्ये ड्रग्स सापडले आहेत. हे पार्सल विमानतळावर रोखण्यात आले असल्याचा फोन ७७ वर्षीय महिलेला आला.. आपण असे कोणतेही पार्सल पाठवले नसल्याचा तिने सांगितले. त्यावर कथित अधिकाऱ्यांनी त्यांच्या आधार कार्डाचा वापर पार्सल पाठवण्यासाठी झाल्याचे सांगितले. मनी लाँड्रीनगच्या गुन्ह्यात ह्या आधार कार्डाचा समावेश असल्याचे सांगितले. त्या नंतर तुम्ही डिजिटल अटकेत आहात अशी भीती दाखवून तिच्या बँक खात्यातून ३.८० कोटी रुपये परस्पर वळवून घेतले.
पवई IIT मध्ये शिकण्याच्या विद्यार्थिनीला Telephone Regularity Authority Of India च्या कथित अधिकारी असल्याचे भासवत “आपला मोबाइल नंबर बेकायदा कृत्य आणि गुन्ह्यासाठी वापर झाल्याने तुमचे SIM कार्ड सेवा बंद केली जाणार आहे” असे सांगितले. तुमच्या विरुद्ध १७ तक्रारी असल्याचे सांगत फोन कथित सायबर अधिकाऱ्याकडे दिला. त्याने तिला “आपण डिजिटल अटकेत असून बँक खात्यातील रक्कम पाठवा. तुमचा तपस पूर्ण झाल्यावर रक्कम परत केली जाईल” असे सांगितले. घाबरलेल्या विद्यार्थिनीने रुपये ७ लाख ३० हजार पाठवले.
(संदर्भ: महाराष्ट्र टाइम्स दिनांक २७-११-२०२४)
डिजिटल अटक कायदेशीर आहे का?
संजय कौशिक, सायबर सुरक्षा तज्ञ आणि नेत्रिका कन्सल्टिंग इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेडचे एमडी, म्हणतात, “कायद्यानुसार, डिजिटल अटक करण्याची तरतूद नाही; त्यामुळे सीबीआय किंवा पोलिसांसारखे कोणतेही सरकारी अधिकारी डिजिटल अटक करू शकत नाहीत. निवेदने घेण्यासाठी व्हिडिओ कॉल्स अजूनही ठीक आहेत. डिजिटल अटक कायदेशीर नाही म्हणून जो कोणी असे म्हणत आहे तो फसवणूक आहे. एक लक्षात घ्या की तुमची फसवणूक फक्त दोन कारणांमुळे होते: भीती आणि लोभ. जर तुम्ही काही चुकीचे केले नसेल तर काळजी करण्यासारखे काही नाही; तसेच, नेहमी लक्षात ठेवा की सीबीआय किंवा पोलिसांसारख्या कायद्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या एजन्सी तुम्हाला कोणत्याही चुकीच्या कामात कॉल करत असल्यास, ते तुम्हाला घेण्यासाठी तुमच्या घरी किंवा कार्यालयात येतील आणि ते तुम्हाला नोटीस देण्यासाठी कॉल करणार नाहीत जेणेकरून तुम्ही पळून जाऊ शकता किंवा नष्ट करू शकता. पुरावा”.
डिजिटल फ्रॉड्समध्ये मोडस ऑपरेंडी काय आहे?
घोटाळेबाज सामान्यत: लोकांना कॉल, फोन मेसेज, ईमेल आणि व्हॉट्सॲप लिंक्सद्वारे जोडतात आणि त्यांची वैयक्तिक माहिती शेअर करण्यासाठी त्यांना पटवून देण्याचा प्रयत्न करतात. हे बँक खात्याचे तपशील, लॉगिन आयडी आणि पासवर्ड असू शकतात किंवा पीडिताला त्यांच्या शेअर केलेल्या लिंकसह ॲप्लिकेशन इंस्टॉल करण्यास सांगू शकतात. काहीवेळा, ते भीतीचे तंत्र वापरतात, जसे त्यांनी डॉक्टरांच्या बाबतीत केले होते. काहीवेळा, ते युक्त्या वापरू शकतात किंवा चुकीच्या कृत्यांचा बळी पडलेल्यांवर खोटा आरोप लावू शकतात. ते तुम्हाला तुमच्या कुटुंबातील सदस्य किंवा मित्रासह वैद्यकीय आणीबाणीबद्दल माहिती देण्यासाठी कॉल करू शकतात.
या मध्ये एखाद्याला सीबीआय पोलीस ऑफिसर बनून त्याला सरकारी एंजसी ने अटक केली असून त्याला प्रकरणासाठी दंड भरावा लागणार आहे. अशा परिस्थितीत नागरिक फसतात आणि त्यांना गुन्हेगार मागतील तेवढे पैसे देतात. नंतर आपली फसवणूक झाल्याचे समजते.अद्याप या प्रकरणात कोणतीही अटक झालेली नाही.फसवणूक करणारे नवीन सिम घेऊन वेगवेगळ्या ठिकाणी फसवणूक करतात. (संदर्भ: OUTLOOK MONEY)
फसवणुकीचे इतर प्रकार
इंस्टाग्रामवर एखादी तरुणी (?) तुम्हाला follow करायला लागते नंतर ओळख वाढवण्यासाठी ती तुमच्याकडे तुमचा नंबर मागते. त्या नंबरवर तुम्हाला तिचे कॉल यायला लागतात. बहुतेक वेळा ते UK वरून येतात. मग WA फोन नंबर मागितला जातो. एक-दोन दिवसानंतर तुमच्याकडे तुमचा पोस्टल पत्ता मागितला जातो.
आणि मग चांगला मित्र (?) म्हणून ती तुम्हाला iPhone, Shoes, shirts, वगैरे कुरिअर करते. ह्या सगळ्याचे फोटो ती तुम्हाला व्हाट्सअँप वर शेअर करते तुमच्या airway bill number सोबत.
साधारण २४ तासानंतर तुम्हाला कस्टम मधून फोन येतो. समोरचा अधिकारी तो कस्टम ऑफिसर असल्याचे भासवतो. आणि तुम्हाला तथाकथित बँक खात्यावर ५० ते ६० हजार कस्टम ड्युटी भरायला सांगतो. (UK parcel scam म्हणून तुम्ही google search करू शकता )
हे हि वाचा : – ५ महत्त्वाच्या गोष्टी : UPI – यूपीआय फसवणुकीपासून बचावा करता
कृपया हे करा
- अनोळखी व्यक्तीचे विडिओ कॉल घेऊ नका.
- डिजिटल अटके संदर्भात कुणी सांगितल्यास फोन बंद करा आणि स्थानिक पोलीस ठाण्यात तक्रार करा
- तुमच्या जवळील कुटुंबातील सदस्यांना याबाबत माहिती द्या.
- अटक वारंट किंवा कुठलेही कागद पात्रांची शहनिशा करा.
- कोणालाही तुमच्या क्रेडिट / डेबिट कार्डाचे तपशील किंवा बॅंक खात्याचे तपशील देऊ नका.
- स्क्रीन शेअर करणारे ॲप वापरू नका.
- पैशाची मागणी झाल्यास, ते ट्रान्सफर करू नका.
- जवळील पोलीस ठाण्यात तक्रार करा
- HELP LINE NO. 1930
- CYBERCRIME.GOV.IN – संकेत स्थळावर गुन्हा नोंदवा
